Θα εισάγω καινά δαιμόνια με το σημερινό σημείωμα για ένα θέμα που φαίνεται ότι θεωρητικώς ξεπεράστηκε αλλά εξακολουθεί να μας απασχολεί επί της αρχής: Την άμεση δημοκρατία. Τα δημοψηφίσματα τοπικού χαρακτήρα τα οποία νομοθετήθηκαν επί υπουργίας Προκόπη Παυλόπουλου στον Δημοτικό και Κοινοτικό Κώδικα το 2009.
Είναι μία διαδικασία που συναντάται ως θεσμός εθνικού επιπέδου στην Ελβετία, αλλά στην πατρίδα μας όπως έδειξε η πρόσφατη διαμάχη για την ΔΕΘ, είναι μάλλον ανεπιθύμητη, ακόμη και στην «μικρή» κλίμακα. Και ας είμαστε η γενέτειρα της Δημοκρατίας. Πατέρας του Ελβετικού Συντάγματος είναι ως γνωστόν ο Ιωάννης Καποδίστριας και μέρος της ιδέας της άμεσης δημοκρατίας πέραν των καντονίων αποδίδεται σε αυτόν.
Δεν είναι λίγες οι φορές που εμείς οι Έλληνες, απογοητευμένοι από το αφυδατωμένο πολίτευμα μας, διαβάζουμε με ζήλεια τα ρεπορτάζ από την Ζυρίχη για τα ελβετικά δημοψηφίσματα, τόσο για μείζονος, όσο και για ελάσσονος σημασίας ζητήματα. Μείζονος, όπως η καθιέρωση της ψηφιακής ταυτότητας από την κυβέρνηση (θα είναι προαιρετική), για «πλαφόν πληθυσμού» στα 10 εκατομμύρια (ο σημερινός ανέρχεται στα 9,1 εκατομμύρια και το οποίο θα γίνει τον Ιούνιο), την κατοχύρωση του δικαιώματος στα μετρητά, φόρους σε περιουσίες άνω των 50 εκατ. ευρώ, την κλιματική αλλαγή.
Στην Ελβετία έγινε δημοψήφισμα ακόμη και για το αν οι αγελάδες πρέπει να έχουν κέρατα. Έγινε δημοψήφισμα και για την αύξηση της χρηματοδότησης ή μη της δημόσιας τηλεόρασης. Και στην Ιταλία εσχάτως διεξήχθη δημοψήφισμα για τις μεταρρυθμίσεις Μελόνι στην Δικαιοσύνη. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός έχασε (54% έναντι 46%) αλλά το πολίτευμα είναι στην θέση του. Δεν κατέρρευσε. Κάνω αυτή την εκτεταμένη αναφορά στα ευρωπαϊκά θέσμια για έναν λόγο. Ζηλεύουμε τα δημοψηφίσματα, αλλά μόλις κάποιοι συμπολίτες μας κάνουν χρήση νόμιμου δικαιώματος τους και συλλέγουν βάσει συνταγματικού δικαιώματος 200.000 υπογραφές για την κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος ή στην περίπτωση μας βάση Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων 23.000 υπογραφές για την ΔΕΘ (κατά τους αμφισβητίες τους πολύ λιγότερες), κάνουμε τα πάντα για να τα αποφύγουμε.
Επιμένουμε στο κλειστό σύστημα εξουσίας. «Μεταξύ μας Μεταξά». Συνομίλησα με αρκετούς Θεσσαλονικείς όταν προέκυψε το αίτημα διεξαγωγής δημοψηφίσματος για την χωροθέτηση της ΔΕΘ για να έχω σφαιρική εικόνα και άκουσα γνωστά επιχειρήματα: ότι οι υπογράφοντες είναι οι ίδιοι που πολέμησαν το μετρό, την υποθαλάσσια αρτηρία και άλλα εμβληματικά έργα της πόλεως. Σωστό. Ότι είναι κατά βάση «αριστεροί». Πιθανόν αλλά αδιάφορον, κατά βάση είναι Έλληνες πολίτες. Ότι η Έκθεση πρέπει να παραμείνει στο κέντρο και να μην μετακομίσει στην Σίνδο. Για όση αξία έχει η γνώμη μου, συμφωνώ.
Όπως όμως είπα και σε φίλους, που κινούνται νομικά για να ακυρώσουν τις υπογραφές, εάν έχετε το δίκαιο με το μέρος σας σε καθολικό βαθμό και τα επιχειρήματα σας είναι συντριπτικά, γιατί δεν πάτε να νικήσετε στα ίσια τον «λαϊκισμό» στο τοπικό δημοψήφισμα; Γιατί δεν σηκώνετε το γάντι; Αν έχουν αποκτήσει επιρροή τα άκρα στην πατρίδα μας είναι επειδή φοβόμαστε τη δημοκρατία και απορρίπτουμε τους θεσμούς της. Εμείς οι θεσμικοί. Είναι γιατί φοβόμαστε να θέσουμε στη βάσανο του διαλόγου τα επιχειρήματά μας. Επειδή φοβόμαστε μη τυχόν και δεν κινητοποιήσουμε κόσμο, ενώ οι «άλλοι» οι ακτιβιστές θα τα καταφέρουν.
Μια δημοκρατία που στέκεται στα πόδια της όμως και πιστεύει στις νίκες, δεν φοβάται τις αναμετρήσεις. Αντιθέτως τις επιδιώκει. Το οξυγόνο της ψήφου είναι η υγεία του πολιτεύματος. Εκτός αν πίσω από την άρνηση του δημοψηφίσματος κρύβονται ανομολόγητα σχέδια, που εικάζεται ότι θα απορρίπτονταν τυχόν από το εκλογικό σώμα των Θεσσαλονικέων. Για την ώρα, δεν έχω καμία τέτοια ένδειξη όμως.
Οπότε καταλήγω: Η απάντηση στο αίτημα για δημοκρατία είναι περισσότερη δημοκρατία. Έτσι εξουδετερώνεται ο λαϊκισμός. Διά του λαϊκού. Ώρα να εγκαταλείψουμε τον συντηρητισμό μας.
