Η Βουλγαρία έγινε την Πρωτοχρονιά το 21ο μέλος της Ευρωζώνης, γεγονός που συνιστά ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα στη σύγχρονη οικονομική ιστορία της χώρας. Σε θεωρητικό επίπεδο, τα οφέλη για τη βουλγαρική οικονομία είναι σαφή: μείωση του συναλλαγματικού κινδύνου, ευκολότερη πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση, ενίσχυση της εμπιστοσύνης των ξένων επενδυτών και περαιτέρω εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Παράλληλα, η Βουλγαρία ενισχύει το θεσμικό της βάρος εντός της ΕΕ, συμμετέχοντας πλέον πλήρως στη λήψη αποφάσεων της Ευρωζώνης.
Ωστόσο, η κοινωνική αποδοχή του εγχειρήματος παραμένει εύθραυστη. Ένα σημαντικό μέρος της βουλγαρικής κοινής γνώμης αντιμετωπίζει το ευρώ με καχυποψία, φοβούμενο πληθωριστικές πιέσεις και απώλεια αγοραστικής δύναμης. Οι πρώτες ενδείξεις ανατιμήσεων σε υπηρεσίες χαμηλής αξίας – όπως η εστίαση και τα βασικά καταναλωτικά αγαθά – μετά την οριστικοποίηση της ένταξης ενισχύουν αυτούς τους φόβους.
Οι αγορές και τα ακίνητα
Έναν χρόνο νωρίτερα η Βουλγαρία – μαζί με τη Ρουμανία – εν μέσω πανηγυρισμών σε όλη τη χώρα, εισήλθε στην ομάδα των χωρών-μελών της Ζώνης Σένγκεν, των ευρωπαϊκών χωρών, δηλαδή, χωρίς περιορισμούς στις εσωτερικές μετακινήσεις.
Εξέλιξη που σηματοδότησε την ευκολότερη και γρηγορότερη μετακίνηση από και προς την Ελλάδα, με τη βουλγαρική αγορά να παραμένει άκρως ελκυστική για τους Έλληνες, καθώς ήταν αισθητά φθηνότερη σε καύσιμα και πολλά είδη πρώτης ανάγκης, τη βελτίωση των εκατέρωθεν τουριστικών ροών, αλλά και την ενίσχυση του επενδυτικού ρεύματος Βουλγάρων σε ακίνητα, με ιδιαίτερη έμφαση στη Χαλκιδική.
Κάθε άλλο παρά τυχαία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η έντονη κινητικότητα, που όπως λέει στη «Θ» ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Χαλκιδικής, Γρηγόρης Στιβαχτάρης, καταγράφηκε τους τελευταίους μήνες του 2025 από Βούλγαρους που αγόρασαν ακίνητα στο πρώτο και δεύτερο πόδι. Όπως επισημαίνει, η επιλογή της Χαλκιδικής ως επενδυτικού προορισμού γίνεται, συχνά, από στόμα σε στόμα, με την Κασσάνδρα να κρατά τα σκήπτρα των προτιμήσεων, ως αποτέλεσμα του μεγαλύτερου αριθμού ακινήτων που υπάρχουν σε αυτό. Όσο για το ποσό που διέθεσαν κατά μέσο όρο κινήθηκε από 80.000 έως 150.000 ευρώ.
Έντονη είναι η κινητικότητα και στην Καβάλα, όπου όπως λένε μεσίτες της περιοχής, περίπου το 50% των πελατών τους προέρχεται από τη Βουλγαρία, με αγορές κατοικιών και οικοπέδων να καταγράφονται σε ολόκληρη την ακτογραμμή, από τη Νέα Πέραμο και την Ηρακλείτσα έως το Οφρύνιο, αλλά και στην πόλη.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις μεσιτών, η ένταξη στην Ευρωζώνη αναμένεται να οδηγήσει σε αυξήσεις των τιμών των ακινήτων στη Βουλγαρία. Είναι ενδεικτικό πως στη Σόφια οι τιμές του τ.μ. έχουν εκτιναχθεί στα 2.500-4.000, με αποτέλεσμα να ενταθεί η αναζήτηση επενδυτικών ευκαιριών από Βούλγαρους στο real estate στη Βόρεια Ελλάδα, δεδομένου πως υπάρχουν περιοχές που προσφέρουν ακίνητα σε προσιτές τιμές.
Ο οδικός τουρισμός αποτελεί κινητήρια δύναμη για τη Βόρεια Ελλάδα, κάτι που αποτυπώνεται και στα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ. Οι οδικές αφίξεις από τη Βουλγαρία το 2024 άγγιξαν τα 5.258.981 άτομα, ενώ φέτος αναμένεται να πλησιάσουν το ρεκόρ προ πανδημίας (ήτοι το 2019, τα 6.072.891).
Πέρα πάντως από τον οδικό τουρισμό, που καλά κρατεί, δεν φαίνεται να ανακόπτεται η αναζήτηση ευκαιριών για αγορές που αφορούν στις τουριστικές υποδομές και δη παλιά ξενοδοχεία, αλλά και εκτάσεις για τουριστική αξιοποίηση.
Τα ψώνια και η βενζίνη
Και αν η αγορά ακινήτων, αλλά και οι τουριστικές ροές δείχνουν να λειτουργούν υπέρ μας, το ερώτημα που πλανάται είναι πώς θα επηρεαστεί η καθημερινότητα στις αγορές των δυο χωρών, καθώς πλέον οι δυο γείτονες θα χρησιμοποιούν το ίδιο νόμισμα. Θα συνεχιστούν τα ψώνια του Σαββατοκύριακου, με τους Βορειοελλαδίτες να… εισβάλουν με τα αυτοκίνητά τους κατά ορδές στη γείτονα, γεμίζοντας τα πορτμπαγκάζ με φθηνότερα ψώνια και τα ρεζερβουάρ με οικονομικότερα καύσιμα;
Είναι χαρακτηριστικό πως τις τελευταίες ημέρες του 2025 η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης στη Βουλγαρία ήταν στα 2,38 λέβα/λίτρο, που αντιστοιχεί σε 1,21 ευρώ, μειωμένη έναντι του περασμένου Ιανουαρίου (2,50 λέβα, δηλαδή 1,28 ευρώ). Την ίδια ώρα, η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα κυμαίνονταν στα 1,765 ευρώ/λίτρο (τον Ιανουάριο 1,7).
Για τους ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στην αγορά τροφίμων και καυσίμων η τακτική αυτή προκαλεί αιμορραγία, ενώ προβληματισμένοι είναι και εκπρόσωποι του ορεινού τουρισμού, που βλέπουν Βορειοελλαδίτες να συρρέουν στα κάθε άλλο παρά ακριβά χειμερινά θέρετρα της Βουλγαρίας, με το Μπάνσκο να κρατά τα σκήπτρα. Θα πρέπει να σημειωθεί, πως πριν την οικονομική κρίση το Μπάνσκο αποτέλεσε δημοφιλή προορισμό των Ελλήνων για την απόκτηση εξοχικών κατοικιών.
Οι απαντήσεις στα παραπάνω θα δοθούν το επόμενο διάστημα, ωστόσο, όπως εκτιμούν εκπρόσωποι του εμπορικού κόσμου, επί ελληνικού εδάφους, εφόσον δεν καταγραφούν σοβαρές ανατιμήσεις στη γειτονική χώρα, το πρώτο διάστημα δεν αναμένονται ουσιαστικές αλλαγές του σημερινού στάτους. Οι κοντινές στα ελληνικά σύνορα βουλγαρικές πόλεις θα συνεχίσουν να πλημμυρίζουν από Έλληνες επισκέπτες, ιδίως Βορειοελλαδίτες, που επιδίδονται και σε φθηνές αγορές, κυρίως τα Σαββατοκύριακα. Ωστόσο, σταδιακά εκτιμάται πως η προσαρμογή των Βουλγάρων στα νέα δεδομένα θα επιφέρει αναχαίτιση του ελληνικού ρεύματος. Με τη χρήση του κοινού νομίσματος θα επέλθουν ανατιμήσεις, αλλού μεγαλύτερες, αλλού μικρότερες, ανεξάρτητα από τη βουλγαρική πρόθεση να κρατηθούν σταθεροί οι σημερινοί συντελεστές ΦΠΑ.
Ισχυρός εμπορικός εταίρος της Ελλάδας
Η Βουλγαρία αποτελεί ισχυρό εμπορικό εταίρο της Ελλάδας στα Βαλκάνια. Τέταρτη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά, αντιπροσωπεύοντας το 5,9% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, ακολουθώντας τις Ιταλία, Γερμανία, Κύπρο, παρότι την τελευταία διετία παρατηρείται αισθητή μείωση των ελληνικών επενδύσεων σε αυτή, ενώ οι βουλγαρικές επενδύσεις στη χώρα μας σημειώνουν μεταπτώσεις.
Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία του ελληνικού γραφείου ΟΕΥ της Σόφιας, που προκύπτουν από ανάλυση στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Βουλγαρίας (ΒΝΒ). Πιο συγκεκριμένα, οι εξαγωγές της χώρας μας στη Βουλγαρία άγγιξαν το 2024 περί τα 2,834 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 18,13% έναντι 3,462 δισ. το 2023 και έναντι 4,211 δισ. το 2022 (πρόσθετη μείωση -17,79%). Την ίδια ώρα οι βουλγαρικές εξαγωγές προς την Ελλάδα έφτασαν στα 2,520 δισ. ευρώ πέρυσι, έναντι 2,821 δισ. (-10,67%) το 2023, οπότε ήταν αυξημένες κατά 7,27% (2,613 δισ.) συγκριτικά με το 2022.
Οι ετήσιες επενδυτικές εισροές από Ελλάδα στη Βουλγαρία πέρυσι άγγιξαν τα 300 εκατ. ευρώ.
Σημειώνεται πως οι δύο χώρες συνεργάζονται στην υλοποίηση έργων υποδομής, όπως ο αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB), κομβικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ενώ όμιλοι όπως η ΔΕΗ, η Μetlen και η Hellenic Energy προχωρούν σε επενδυτικές κινήσεις στη Βουλγαρία.
Οι ελληνικές εταιείες στράφηκαν στη γείτονα
Την περίοδο των μνημονίων, με αποκορύφωμα την περίοδο της διακυβέρνησης από τον Αλέξη Τσίπρα και δη το 2016, χιλιάδες ελληνικές, κυρίως βορειοελλαδικές εταιρείες, στράφηκαν στη γειτονική μας Βουλγαρία. Η χαμηλή φορολόγηση των επιχειρήσεων στο 10% – όταν στην Ελλάδα ήταν στο 29% το 2016 – αποτέλεσε το ισχυρότερο δέλεαρ, μαζί με το χαμηλό εργατικό κόστος, τις απλούστερες γραφειοκρατικές διαδικασίες, τα χαμηλότερα μεταφορικά και τα φθηνά ενοίκια.
Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω στοιχεία. Πριν είκοσι χρόνια και συγκεκριμένα το 2006 733 ελληνικές επιχειρήσεις έδρευαν στη Βουλγαρία. Το 2011 είχαν σχεδόν τριπλασιαστεί, αγγίζοντας τις 2.074. Το 2014 εκτοξεύτηκαν στις 11.000 και σήμερα εμφανίζονται πως είναι 18.136, με ετήσιο κύκλο εργασιών 3,9 δισ. ευρώ, προσφέροντας 60.000 θέσεις εργασίας. Σχεδόν το 46% των ελληνικών επιχειρήσεων βρίσκεται στο Μπλαγκόεβγκραντ και 39% στη Σόφια.
Το ερώτημα είναι αν η έλευση του ευρώ στη Βουλγαρία θα αλλάξει το φορολογικό καθεστώς για τις ξένες επιχειρήσεις. Ο αποσυρθείς προϋπολογισμός, πάντως, δεν περιείχε τέτοιες διατάξεις. Αυτό, ωστόσο, δεν αποκλείεται να αλλάξει.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
