Σημαντικό ορόσημο για την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα αποτελεί η εκτόξευση του πρώτου νανοδορυφόρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), με την ονομασία PeakSat. Πρόκειται για τον πρώτο Νανοδορυφόρο στην Ελλάδα ο οποίος σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από προπτυχιακούς/ές φοιτητές και φοιτήτριες. Η εκτόξευση του δορυφόρου, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί την ίδια ημέρα με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX, στο πλαίσιο της αποστολής Transporter-16, σηματοδοτεί την είσοδο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στον παγκόσμιο διαστημικό χάρτη. Ο PeakSat έχει ήδη παραδοθεί στην Exolaunch, που έχει αναλάβει την ενσωμάτωσή του στην αποστολή.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΑΠΘ, το έργο, με τίτλο: «Νανοδορυφόρος για εφαρμογή Οπτικών Επικοινωνιών», το οποίο ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2023, αποτελεί μια ολοκληρωμένη προσπάθεια σχεδιασμού, κατασκευής και επιχειρησιακής λειτουργίας ενός δορυφόρου τύπου CubeSat 3U. Η αποστολή επικεντρώνεται στην επίδειξη καινοτόμων τεχνολογιών οπτικών επικοινωνιών μέσω laser σε χαμηλή γήινη τροχιά (LEO).
Επιστημονικοί υπεύθυνοι (Ε.Υ.) του έργου είναι ο Καθηγητής Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Αλκιβιάδης Χατζόπουλος και ο Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής Κλεομένης Τσιγάνης, ενώ ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του νανοδορυφόρου έγινε από τη φοιτητική ομάδα SpaceDot, υπό την επιστημονική εποπτεία των Εργαστηρίων Ηλεκτρονικής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) και Θεωρητικής Μηχανικής και Αστροδυναμικής του Τμήματος Φυσικής.
Βασικός στόχος της αποστολής είναι η επίτευξη οπτικής επικοινωνίας μεταξύ του δορυφόρου και επίγειων σταθμών στην Ελλάδα, με επίκεντρο τον οπτικό σταθμό στον Χολομώντα Χαλκιδικής. Μέσω αυτής της τεχνολογίας, αναμένεται να επιτευχθεί μετάδοση δεδομένων με ταχύτητες που φτάνουν έως και τα 100 Mbps.
Ο PeakSat δεν αποτελεί απλώς έναν δορυφόρο, αλλά ένα πλήρες διαστημικό σύστημα το οποίο σχεδιάστηκε και συναρμολογήθηκε σε εγκαταστάσεις που παραχωρήθηκαν από συνεργαζόμενα Εργαστήρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, με τη συμβολή των Εργαστηρίων Κατασκευής Ανιχνευτών Στοιχειωδών Σωματιδίων ATLAS και Νανοτεχνολογίας LTFN του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου και Ηλεκτροτεχνικών Υλικών του Τμήματος ΗΜΜΥ, καθώς και του Εργαστηρίου Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
Σημαντικό μέρος των υποσυστημάτων του, όπως ο κεντρικός υπολογιστής και η πλακέτα τηλεπικοινωνιών, αναπτύχθηκαν εξ ολοκλήρου εντός του Πανεπιστημίου. Το σύστημα υποβλήθηκε σε απαιτητικές δοκιμές (θερμικού κενού και μηχανικών δονήσεων), σύμφωνα με τα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ).
Το έργο εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα «Greek CubeSats In-Orbit Validation Projects» και χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, με τη στήριξη του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τον συντονισμό του ΕΟΔ.
Σε δηλώσεις του ο πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, καθηγητής Κυριάκος Αναστασιάδης επισήμανε ότι «το PeakSat δεν είναι μόνο μια τεχνολογική επιτυχία· είναι ένα σύμβολο των δυνατοτήτων της νέας γενιάς επιστημόνων της χώρας μας. Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, το Πανεπιστήμιο ενισχύει τον ρόλο του ως φορέας παραγωγής γνώσης και καινοτομίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού διαστημικού οικοσυστήματος».
Με αφορμή το γεγονός, το Αριστοτέλειο διοργανώνει εκδήλωση, με τίτλο «Το ΑΠΘ σε τροχιά – Νανοδορυφόρος Οπτικών Επικοινωνιών PeakSat», την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026 και ώρα 12.30, στην Αίθουσα Τελετών.
