Ο μακαριστός Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης Παύλος μια μορφή της εκκλησίας που όρισε και επηρέασε την σκέψη μου δήλωσε σε μια συνέντευξη που μου έδωσε τον Νοέμβριο του 2012 το εξής: «Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας δομήθηκαν μέσα στην ζωή και στην ιστορία και όχι σε βιβλία και σε καταστατικές αρχές. Κάθε χρόνο τιμούμε στις 26 Οκτωβρίου τη θρησκευτική εορτή του Αγίου Δημητρίου. Όμως ο λαός της Θεσσαλονίκης τιμά τον Άγιο Δημήτριο και ως ελευθερωτή του. Δεν μπορείς να τεμαχίσεις την ιστορία και τη ζωή χωρίς να την πληγώσεις! Να θυμόμαστε πάντα αυτούς που πέθαναν υπερασπιζόμενοι τα πνευματικά σύνορα. Όταν οι Τούρκοι ζητούσαν από τον ραγιά να τουρκέψει, δεν του ζητούσαν να αλλάξει υπηκοότητα, του ζητούσαν να αλλάξει πίστη. Γιατί ήξεραν ότι όσο ο ραγιάς είναι πιστός, θα παραμένει και Έλληνας. Ο λαός μας αφού απέκτησε την ελευθερία του, όρισε και τις συντεταγμένες της ζωής του!»
Κάθε φορά που με φέρνει ο δρόμος στην αγαπημένη μου Σιάτιστα και προσκυνώ στον τάφο του, θυμάμαι πάντοτε τα συγκλονιστικά λόγια του. Και βεβαίως τα θυμάμαι όταν κάποιος μου μιλά για τον Άγιο Δημήτριο, τον πολιούχο της πόλεως, την εορτή του οποίου έχει να τιμήσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το 2019. Θέλω να σας μιλήσω σήμερα για την κρύπτη του Αγίου η οποία βρίσκεται στις κατακόμβες που ήρθαν στο φως το 1917. Τον τόπο του μαρτυρίου του.
Η κρύπτη αυτή έγινε επισκέψιμη από το 1988, όταν η πόλη εόρτασε τα 2.300 χρόνια από της ιδρύσεως της και ο ναός κηρύχθηκε μνημείο της Unesco, ως το παλαιότερο παλαιοχριστιανικό μνημείο της Θεσσαλονίκης. Επειδή όμως στον υπόγειο χώρο του ναού ευρέθηκαν και άλλα αντικείμενα που αξιοποιούνταν για την λατρεία του Αγίου, όπως αγγεία με μύρο, η κρύπτη δεν ανήκει στην Εκκλησία αλλά…στο υπουργείο Πολιτισμού.
Θεωρείται αρχαιολογικός χώρος τον οποίο φυλάσσουν υπάλληλοι του υπουργείου Πολιτισμού. Και αρχαιολογικός χώρος σημαίνει ωράριο. Τον χειμώνα κάποιες μέρες είναι κλειστός όπως συνηθίζεται σε όλα τα Μουσεία, το καλοκαίρι είναι ανοικτός από την ανατολή έως την δύση του ηλίου. Εκτιμώ βαθιά την πρωτοβουλία που έλαβε η υπουργός Πολιτισμού για την ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου του Αγίου Δημητρίου και όλων των βυζαντινών μνημείων της πόλεως. Αλλά η απάντηση που έλαβα από τους αρμοδίους στο ερώτημα γιατί ο χώρος αυτός της θυσίας δεν αποδίδεται στην τοπική εκκλησία, δεν με ικανοποίησε.
«Ήταν πάντοτε αρχαιολογικός χώρος» μου ελέχθη. Και προσετέθη η φράση ότι «η Εκκλησία επιθυμεί να γίνονται ολονυκτίες στην κρύπτη». Πράγμα που όπως συνάγω δεν ταιριάζει με το ωράριο του δημοσίου. Βαριά η καλογερική! Δεν λέω! Αλλά αν θέλει το κράτος να έχει παρουσία μέσα στις Εκκλησίες δεν μπορεί να τεμαχίσει την ζωή από την ιστορία. Προφανώς σε έναν τόπο που άφησε την τελευταία του πνοή ένας Άγιος και ελευθερωτής της πόλεως θα γίνονται ολονυκτίες. Τι να γίνουν δηλαδή; Συναυλίες; Ιφτάρ; Ολονυκτίες θα γίνουν!
Με όλη την εκτίμηση που έχω στην υπουργό, το παράδοξο αυτό καθεστώς πρέπει να λήξει. Δεν είναι δυνατόν να έχεις ένα σπίτι στην ιδιοκτησία σου, αλλά το σαλόνι να ανήκει στον γείτονα. Δύο είναι οι δρόμοι: Ή το υπουργείο στο πλαίσιο της συνταγματικής διάταξης περί επικρατούσης θρησκείας θα παραχωρήσει τη χρήση της κρύπτης στην Εκκλησία με άλλο προσωπικό (όπως συμβαίνει στην Παναγία της Τήνου που φυλάσσουν λαϊκοί του ομώνυμου Ιδρύματος) ή το κράτος θα πληρώσει υπερωρίες και νυχτερινά. Είναι πολύ λιγότερα από όσα καταβάλλει για να λειτουργεί 24ωρο το μετρό της Αθήνας για να μεταφέρει με ασφάλεια στις οικίες τους τους εν ευθυμία νεολαίους του Σαββατοκύριακου.
