Της Βασιλικής Πολίτου
«Η θάλασσα θέλει χρόνο – δεν τη μαθαίνεις, τη συνηθίζεις – Η σχέση με το νερό δεν μετριέται σε δύναμη, αλλά σε αντοχή και αίσθηση. Όποιος κουμαντάρει το σκάφος, κουμαντάρει τη ζωή του». Τρία συμπεράσματα, βγαλμένα από δηλώσεις των ανθρώπων του Ναυτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης, που λειτουργούν σαν κοινός παρονομαστής: του τρόπου με τον οποίο ο Όμιλος αναπαράγεται από γενιά σε γενιά.
Πίσω από το όμορφο… κεφάλι του λεγόμενου Κελλάριου Όρμου στην Καλαμαριά και κάτω από τη Σοφούλη, μέσα στον φακό αποτυπώνεται το λιμανάκι του Ναυτικού Ομίλου Θεσσαλονίκης. Μια τοποθεσία τολμηρή, ακόμη και σε μέρα αίθρια. Όχι τόσο για την μπουκαδούρα του Νότου, αλλά για τον Βαρδάρη, που επελαύνει ανενόχλητος από τον Βορρά, αντικριστά, σαν κουρσάρος που δεν ζητά άδεια να περάσει. Γιατί, αν κάτι γνωρίζουν καλά τα λιμάνια, είναι να προστατεύονται από τους ανέμους. Κι όμως, εδώ, τα σκαριά βρίσκουν απάγκιο. Οι κατασκευές, μελετημένες να στέκουν πεισματικά απέναντι στα στοιχεία της φύσης, προσφέρουν τον ούριο ελλιμενισμό ή τον απόπλου.
Η παρουσία του Ομίλου δεν προγραμματίστηκε εξαρχής σε αυτό το σημείο. Γιατί ο Όμιλος είχε χαράξει τριάντα χρόνια νωρίτερα τη δική του διαδρομή, σε μια κοντινή γωνιά της πόλης – στην περιοχή της Κριεζώτου. Εκεί, σχεδόν πάνω στο κύμα, γεννήθηκε και μεγάλωσε ο σημερινός πρόεδρός του, Γιάννης Λαμπριανίδης, που πριν ακόμη γνωρίσει τον Όμιλο ως θεσμό, τον είχε ήδη βιώσει ως καθημερινότητα.
Σχέση καρμική…
Γιος του ιστορικού ιστιοπλόου Αντώνη Λαμπριανίδη, η σχέση του με το νερό δεν αναπτύχθηκε κατ’ επιλογήν, αλλά εξ αίματος. «Κι αν προσθέσει κανείς στην οικογενειακή μου τροχιά τον Γεώργιο Ιβάνωφ – ετεροθαλή αδελφό του πατέρα μου, πρωταθλητή του πόλο στον Ηρακλή και από τα πρώτα μέλη του Ομίλου – τότε η θάλασσα μοιάζει λιγότερο με προορισμό και περισσότερο με κληρονομιά», εξομολογείται. Μια κληρονομιά, που βρήκε τη σταθερή της άγκυρα λίγα χρόνια αργότερα.
Ο θεμέλιος λίθος των σημερινών εγκαταστάσεων τέθηκε το 1960 και το 1964 ο Όμιλος μεταφέρθηκε οριστικά εδώ, σε έναν χώρο που έμελλε να εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για τον ναυταθλητισμό της πόλης. «Τα αρχιτεκτονικά σχέδια ανήκουν στον Κώστα Καψαμπέλη, έναν από τους εκφραστές του μοντέρνου κινήματος, που συνέλαβε το κτήριο όχι απλώς ως λειτουργική υποδομή, αλλά σχεδόν ως απεικόνιση ενός πολεμικού πλοίου στη στεριά – με καθαρές γραμμές, χώρους που θυμίζουν καταστρώματα και μια διακριτική ναυτική πειθαρχία στη μορφή. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που σήμερα το κτίσμα χαρακτηρίζεται διατηρητέο, κουβαλώντας όχι μόνο την ιστορία του Ομίλου, αλλά και ένα ζωντανό ίχνος της αρχιτεκτονικής ταυτότητας της Θεσσαλονίκης», μας εξηγεί, ενώ μας ξεναγεί στον ισόγειο χώρο του οικοδομήματος.
Το παρελθόν
Παλιά κάδρα, ξεθωριασμένες ασπρόμαυρες φωτογραφίες, πληρώματα που στέκονται αγέρωχα στον χρόνο. Ο κ. Λαμπριανίδης κοντοστέκεται μπροστά τους, σαν να διαβάζει ένα γνώριμο μωσαϊκό. «Εδώ», λέει, δείχνοντας μια παλιά λήψη, «είναι πλήρωμα του Ομίλου που συμμετείχε στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου». Λίγο πιο πέρα, η ματιά του γλιστρά σε μια άλλη εποχή. «Κι αυτές… είναι από τα πρώτα χρόνια. Ακόμη και από τη δεκαετία του ’40 υπήρχαν γυναικεία πληρώματα, που διακρίνονταν σε πανελλήνιους αγώνες»,
Οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη: ξύλινες βάρκες, πιο φαρδιές, σχεδόν πρωτόγονες στη μορφή τους, δίπλα σε μεταγενέστερα, πιο λεπτά και γρήγορα σκαριά, που μαρτυρούν την εξέλιξη της κωπηλασίας, όπως μεταμορφώνεται μέσα από τις λίμνες και τα ποτάμια έως τη σύγχρονη αγωνιστική της μορφή. Από τα πρώτα εκείνα πληρώματα μέχρι τη σημερινή πολυμορφία των τμημάτων, ο Όμιλος μοιάζει να κρατά έναν σταθερό παλμό, που περνά από γενιά σε γενιά.
Στον επάνω χώρο, εκεί όπου η θέα ανοίγει προς τη θάλασσα και η καθημερινότητα του Ομίλου αποκτά μια πιο συλλογική διάσταση, η Γενική Γραμματέας του ΝΟΘ, Ηλιάνα Καρυπίδου, συμπληρώνει την εικόνα με μια πιο σύγχρονη προοπτική. «Η κωπηλασία παραμένει μέχρι σήμερα η πιο πολυνίκης δραστηριότητα του Ομίλου. Από πολύ νωρίς, ακόμη και σε εποχές που η παρουσία των γυναικών στον αθλητισμό δεν ήταν αυτονόητη, τα γυναικεία πληρώματα του ΝΟΘ όχι μόνο συμμετείχαν, αλλά διακρίνονταν».
Από το 2015, ο Όμιλος ανέπτυξε και τμήμα για άτομα με κινητικές δυσκολίες – μια πρωτοβουλία του Άκη Μακρή, μέλους του ομίλου, που στηρίχθηκε στην πράξη από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Με ειδικά διαμορφωμένα σκάφη, προσβάσιμες υποδομές και εξειδικευμένη καθοδήγηση, μπορεί η θάλασσα να ανήκει σε όλους.
Θέλει χρόνο η θάλασσα…
Στο ισόγειο, εκεί όπου η θάλασσα δεν είναι πια θέα, αλλά άσκηση, οι φωνές αλλάζουν τόνο. Γίνονται πιο κοφτές, πιο πρακτικές. Σφυρίγματα, οδηγίες, σκοινιά που τεντώνουν. Λίγο πριν την προκυμαία, ο Τάσος Παναγιωτίδης – προπονητής και αθλητής – παρακολουθεί τα παιδιά να ετοιμάζονται. «Πήγαινε στο σκάφος σου… κοίτα τον αέρα… μην τον φοβάσαι», τους λέει, σχεδόν χωρίς να υψώνει τη φωνή. Ξεκίνησε ιστιοπλοΐα μόλις έξι ετών. Από τα μικρά Optimist – εκείνα τα πρώτα, σχεδόν παιδικά σκαριά – μέχρι τα Laser και τις πιο απαιτητικές κατηγορίες, η διαδρομή του είναι μια συνεχής μαθητεία. «Σημασία έχει να ξεκινήσεις νωρίς», εξηγεί. «Η θάλασσα θέλει χρόνο. Δεν τη μαθαίνεις, τη συνηθίζεις… ».
Στα μικρά σκάφη είσαι εσύ και ο άνεμος. Στα μεγαλύτερα, πρέπει να συγχρονιστείς. «Στο 4.20, αν δεν γίνεις ένα με τον άλλον, δεν πας πουθενά». Και κάπου ανάμεσα στις διαδρομές και τους αγώνες, ξεχωρίζει μια στιγμή: το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα νέων το 2019, στην Πολωνία, όπου και κατέκτησαν την πρώτη θέση.
Στο λεμβαρχείο
Λίγα μέτρα πιο πέρα, στο λεμβαρχείο, οι βάρκες, σε σιωπηλή παράταξη και πάντα ετοιμοπόλεμες! Στενές, μακριές, σχεδόν αιχμηρές. Ο Παντελής Παπατέρπος, προπονητής της κωπηλασίας, στέκεται ανάμεσά τους σαν να μετράει χρόνια αντί για σκάφη. «Από εδώ περνάνε όλα. Από το μονό… μέχρι την οκτάκωπο. Ο Όμιλος διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους στη χώρα – σαράντα πέντε με πενήντα βάρκες. Και το σημαντικό είναι πως τα έχει όλα ο σύλλογος. Ο αθλητής έρχεται μόνο με τη διάθεσή του».
Ο Όμιλος έχει αναδείξει πρωταθλητές, έχει στείλει αθλητές σε Ολυμπιακούς Αγώνες. Ονόματα όπως της Χριστίνας Μπούρμπου και της Μαρίας Κυρίδου περνούν μέσα από τη συζήτηση, όχι ως εξαίρεση, αλλά ως συνέχεια.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
