Του Θάνου Χερχελετζή
Οι συγκλονιστικές μαρτυρίες για τις σφαγές των Ελλήνων του Πόντου από τους Τούρκους δημιουργήσαν στο μυαλό της μια άρνηση και δεν ήθελε να επισκεφθεί την Τουρκία. Η άρνηση αυτή, όμως, κάποια στιγμή μετατράπηκε μέσα στη ψυχή της σε λαχτάρα, για να γνωρίσει τη γη των προγόνων της και να διασώσει από εκεί μνήμες και αντικείμενα.
Η εκπαιδευτικός Ελπίδα Αθανασιάδου κατάφερε να αποβάλλει από μέσα της την άρνηση και να ανάψει μια φλόγα που επί 23 χρόνια φωτίζει τον δρόμο που άρχισε να ακολουθεί για να διατηρήσει ζωντανή την ιστορική μνήμη των Ελλήνων του Πόντου.
Κειμήλια του ξεριζωμού, εικόνες της Παναγίας, του αγίου Νικολάου και του αγίου Γεωργίου, μεταξωτά μαντήλια, ένα ρόπτρο με τον μονοκέφαλο αετό από την Κερασούντα, προσωπικά αντικείμενα ανθρώπων που σφαγιάστηκαν από τους Τούρκους στον Πόντο, εικόνες από την των Τραντέλλενων είναι κάποια από τα αντικείμενα που συνέλεξε και παρουσιάζονται μέχρι την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης μέσα από την έκθεση «Αναστορώ και αροθυμώ».
«Είχα μέσα μου μια άρνηση με όσα είχα ακούσει για τις σφαγές των Ελλήνων και δεν ήθελα να πάω στην Τουρκία. Ο αείμνηστος Αχιλλέας Βασιλειάδης με βοήθησε να αποβάλλω αυτή την άρνηση, όταν μου είπε ότι δεν θα πάω στην Τουρκία, αλλά στον Πόντο, στη γη των Τραντέλλενων, στον τόπο των προγόνων μου», λέει στη «Θεσσαλονίκη» η κ. Αθανασιάδου.
Έκανε το πρώτο ταξίδι της στον Πόντο πριν από 23 χρόνια. Από τότε μέχρι και σήμερα ακολούθησαν πολλά ταξίδια σχεδόν σε όλες της περιοχές του Πόντου. Πήγε στα μέρη όπου επί αιώνες ζούσαν οι Έλληνες, άκμασαν και δημιούργησαν έναν σπουδαίο πολιτισμό. Φωτογράφισε ιερούς ναούς, μοναστήρια, αρχοντικά, δημόσια κτίρια που έχτισαν Έλληνες. Το πολύτιμο υλικό των ταξιδιών της μαζί με κειμήλια και αντικείμενα από τον Πόντο παρουσιάστηκαν στην έκθεση στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, που προσέλκυσε το ενδιαφέρον σχολείων και εκατοντάδων επισκεπτών.
Σχεδόν κάθε απόγευμα ξεναγούσε η ίδια τον κόσμο στην έκθεση. Περιέγραφε με λεπτομέρειες τις εμπειρίες από τα ταξίδια που έκανε στον Πόντο, μιλούσε για την ιστορία της περιοχής και των εκθεμάτων.
Μεταξύ των αντικειμένων περιλαμβάνεται μία φωτογραφία του δασκάλου Αβραάμ Ορφανίδη. Στο πίσω μέρος αναγράφεται: «Προς την Φιλοστοργοτάτην μου Μητέρα Αφένδραν Α. Ορφανίδου της Τραπεζούντος. Την ιστορική μου φωτογραφία φυλάξτε με προσοχήν και ευχηθήτε παρηγορίαν στην πονεμένη μου ψυχήν. Αβρ. Ορφανίδης». Με αυτά τα συγκλονιστικά λόγια ο Αβραάμ Ορφανίδης αποχαιρετούσε την πατρίδα του τον Ιανουάριο του 1922. Λίγες μέρες μετά, ένας καφές στο λιμάνι της Τραπεζούντας έμελλε να είναι μοιραίος. Οι Τούρκοι είχαν ρίξει δηλητήριο. Πριν το πλοίο της προσφυγιάς φτάσει στην Αμισό, άφησε την τελευταία του πνοή στο κατάστρωμα. Η σθεναρή αντίσταση των συμπατριωτών του, που υποψιάζονταν δηλητηρίαση, έσωσε τη σορό του από τη θάλασσα· αναγνωρίστηκε ως επιφανής δάσκαλος της οικίας Καπαγιαννίδη και τάφηκε στις αμμουδιές της Αμισού.
Μοναδικά κειμήλια είναι η εικόνα του αγίου Γεωργίου, καθώς είναι η μοναδική που υπάρχει στην οποία ο άγιος δεν κρατάει κοντάρι, η σκαλιστή εικόνα του αγίου Νικολάου από την Λαχαρανή, η Παναγία του Καζάν από τη Χαβίαινα, η εικόνα του αγίου Θεόδωρου του Τήρωνα από τη Ριζούντα, προσωπικά αντικείμενα Ελλήνων του Πόντου, τα περίφημα φουντούκια που καλλιεργούνταν στην Κερασούντα, νερό από πηγές του Πιναρλάρ, τα άνθη γνωστά ως «δάκρυα της Παναγίας» και παραδοσιακές φορεσιές του Πόντου που έραψε η Νίτσα Ξανθοπούλου από την Κατερίνη.
«Όσο και να ταξιδεύω στον Πόντο δεν αρκεί, λαχταρώ να πηγαίνω και να γνωρίζω την ιστορία των προγόνων μας. Είναι σημαντικό ότι μέχρι και σήμερα σε αυτές τις περιοχές ζουν πληθυσμοί που μιλούν ποντιακά, ζουν άνθρωποι με ελληνική ρίζα και δυστυχώς βρίσκονται αντιμέτωποι με περιορισμούς», λέει η κ. Αθανασιάδου, τονίζοντας πως η προσπάθεια που ξεκίνησε είναι ένα χρέος τιμής στους άταφους της πατρίδας των Ελλήνων στον Πόντο…
